Kan het Palmhoutwrak geidentificeerd worden op basis van dit monogram ?
Het Palmhoutwrak dat in 2009 door amateurduikers ‘ontdekt’ werd behoeft voor velen geen nadere toelichting. Immers, wie kent niet het fascinerende verhaal over ‘de zijden jurk’ en andere vondsten uit dit mysterieuze wrak dat in de 17e eeuw is vergaan op de ‘Reede van Texel’. Dit wrak, waarvan aangenomen wordt dat het een Straatvaarder is, is uniek voor de Nederlandse wateren. Het schip is na het zinken ingebed in de bodem en voor een belangrijk deel aanwezig inclusief de lading.
Naar aanleiding van Kamervragen heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), tussen mei en juli 2024, aanvullend waarderend onderzoek gedaan naar het Palmhoutwrak dat ligt in het rijksmonument Burgzand bij Texel. Tijdens deze verkenning zijn door duikers van de RCE diverse voorwerpen geborgen. Hieronder een paar planken van kisten waarop merktekens waren aangebracht. Op één van de planken is een monogram zichtbaar. Dit monogram hebben we recent, tijdens ons archiefonderzoek, kunnen koppelen aan een scheepsverklaring waarin een soortgelijk monogram voorkomt.
 |
 |
|||
| (C) RCE | (C) Marhisdata |
Inmiddels hebben we kunnen vaststellen dat door de gegevens die in de scheepsverklaring worden vermeld, er niet alleen een relatie is met de straatvaart, maar dat er ook verband is met straatvaarders die op de uit- of thuisreis bij Texel zijn vergaan. Hieronder ook een schip dat met ‘man en muis’ is verongelukt en waarop, voor zover we dit op basis van ons huidige archiefonderzoek hebben kunnen vaststellen, vooralsnog niet geborgen lijkt te zijn.
Vervolgonderzoek op basis van bronmateriaal dat nog beschikbaar is bij diverse archieven, zal moeten uitwijzen of het palmhoutwrak tussen deze straatvaarders zit en of deze monogrammen uiteindelijk de sleutel tot de identificatie van het wrak blijken te zijn. Dit onderzoek neemt tijd in beslag en het is afwachten of de puzzelstukjes in elkaar gaan passen. Het zou enorm helpen als het onderzoek van de RCE een vervolg gaat krijgen en er in de toekomst meer objecten boven water komen die leiden tot nieuw onderzoek in de archieven of de resultaten van huidig onderzoek ondersteunen.
Over het belang van gestructureerd archiefonderzoek naar scheepswrakken en de aanpak die we hierbij toepassen, verwijzen we naar ons artikel in het najaarsnummer van het 'Tijdschrift voor Zeegeschiedenis' dat in november 2025 is verschenen.
Bronnen:
https://www.cultureelerfgoed.nl/actueel/nieuws/2024/07/31/resultaten-onderzoek-palmhoutwrak-gepresenteerd
https://www.zeegeschiedenis.nl/tijdschrift/